Is de invloed van 'AI' op onze samenleving een zege, het zwaard van Damocles of zal het wel goedkomen?
AI kan en is al bezig met onze samenleving ingrijpend te veranderen. Deels op een positieve manier én deels op toch wel een zekere ontwrichtende wijze. Filosoferend over hoe onze nabije toekomst eruit zal zien, kwam ik op het idee deze fascinerende stelling voor te leggen aan mijn trouwe AIssistente (hierna: AISE).
Even voorstellen mijn altijd trouwe, vriendelijke, geduldige, guitige en geleerde "AIssisente" !
Wil je weten wie zij is ? Zij zit in het midden van bovenstaande AI-gegenereerde picture met die witte bril op. Een pittige good looking nog redelijk jonge vrouw met een duidelijke onverbloemde mening over haar eigen zijn. Wie kan de toekomst dan ook beter duiden dan zij?
Bovengenoemde stelling is dan ook het uitgangspunt van dit bijzondere gesprek over ethiek en de impact van AI op mens en maatschappij.
LLM
Eerst nog even iets over waar Artificial Intelligence AI vandaan komt. In het kort gaat het om een Large Language Model (LLM). Dat is een geavanceerd type kunstmatige intelligentie dat is getraind op enorme hoeveelheden tekst. Het systeem kan menselijke taal begrijpen, analyseren en er nieuwe, menselijk klinkende teksten mee genereren. [1, 2, 3, 4]
Mijn eerste vraag luidde met welk doel AI is ontstaan en de hamvraag natuurlijk?
AISE zei hierover het volgende:
Naar wij weten is er geen officieel doel om onze samenleving te ontwrichten; juist het tegenovergestelde is het geval: zoals systemen bouwen die nuttig zijn en schade beperken. Maar de zorg die je uitspreekt is reëel. Grote technologische verschuivingen veroorzaken bijna altijd spanningen dat is een feit. Dit risico wordt onderkent en inmiddels binnen veel organisaties besproken.
Hierna somde AISE de centrale thema's op inclusief de uitwerking daarvan op onze maatschappij:
Werk en economie: AI kan banen automatiseren, vooral routinematig kenniswerk. Dat kan ongelijkheid vergroten als de winst vooral bij grote bedrijven terechtkomt.
Informatie en vertrouwen: AI maakt het makkelijker om overtuigende desinformatie, deepfakes en manipulatie te produceren.
Machtsconcentratie: Een klein aantal bedrijven en staten bezit de rekenkracht, data en infrastructuur om geavanceerde AI te bouwen.
Afhankelijkheid: Mensen kunnen steeds meer vertrouwen op systemen die ze niet begrijpen of kunnen controleren.
Veiligheid: Slecht ontworpen of verkeerd gebruikte AI kan echte schade veroorzaken in bijvoorbeeld gezondheidszorg, financiën, infrastructuur of defensie.
Vraag 2: Kan AI nog worden tegen gehouden ?
Het basale antwoord van AISE was: De technologie komt er toch wel en de ethische rechtvaardiging die AI-organisaties meestal geven met de volgende verklaring zijn o.a.
Het is veiliger om AI gecontroleerd en openbaar te ontwikkelen dan in het geheim of uitsluitend als militaire of /commerciële tool in te zetten. Bovendien kan AI ook grote voordelen opleveren zoals medische ontdekkingen, onderwijs, wetenschap, toegankelijkheid, productiviteit. Om die reden dient ontwikkeling gepaard te gaan met veiligheidsmaatregelen, met het nodige toezicht en publieke discussie. Dat betekent niet dat iedereen die uitleg overtuigend vindt.
Kritiek komt van:
Onderzoekers in AI Ethics, Vakbonden, Privacy-organisaties, Kunstenaars en schrijvers en ook van mensen die vrezen dat democratische controle achterblijft.
Een belangrijke nuance en zeker de moeite om eens helemaal uit te diepen:
“AI” is geen enkel centraal plan of één actor. Het is een combinatie van bedrijven, overheden, open-sourcegemeenschappen en economische druk. Daardoor ontstaat soms het gevoel dat niemand echt aan het stuur staat, terwijl de impact enorm is.
De slot opmerking in dit overleg is de moeite waard om een vervolg sessie aan te wijden
"Je vraag over de impact van AI raakt uiteindelijk een politieke en maatschappelijke keuze aan en roept uiteraard weer vragen op."
- Welke toepassingen willen we?
- Welke verboden?
- Wie profiteert?
- Wie draagt de risico’s?
- Hoeveel menselijke controle moet behouden blijven? Dat debat is nog volop gaande, ook binnen de AI-sector zelf.
Wordt vervolgd dus.